*Cxi tiun filmon kun bildoj el la 1950-80aj jaroj, oni renovigis per hxemiaj kaj komputikaj rimedoj.*
*inter januaro 2001 kaj julio 2003.*
*En 1979 gxi gajnis la premion 'Luizo Delluc'.*
*Gxin kunproduktis societoj 'Films Paul Grimault' 'Films Gibe' 'Antenne 2'.*
*'La Regxo kaj la Birdo'*
*laux la rakonto 'Pasxtistino kaj Kamentubisto' de H. K. Andersen*
*skripto de Jakvo Prevert kaj Pauxlo Grimault*
*dialogoj de Jakvo Prevert*
*muziko de Wojciech Kilar*
*Iuj bildoj kaj kvar kantoj kun tekstoj de Jakvo Prevert kaj muziko de Jozefo Kosma...*
*... estas el la pli frua filmo 'Pasxtistino kaj kamentubisto' regxisorita de Pauxlo Grimault...*
*... kaj produktita de societo 'Gemeaux-Andre Sarrut'.*
*regxisoris Pauxlo Grimault - dedicxe al la memoro de Jakvo Prevert*
Gesinjoroj...
... ho, [la cxapelon] - pardonu!
La rakonto, kiun ni plezure kaj honore prezentos al vi, estas vere-vera.
Reale gxi estas vere-vera!
cxar gxi okazis gxuste al mi - kaj kune al aliaj.
En la felicxa epoko, en kiu mi konstruis mian neston tute supre sur la granda palaco...
... de la vastega regxlando nomata Tahxikardio...
... en tiu epoko ankoraux regxis Karolo la 5a kaj 3a estas 8a plus 8a estas 16a de Tahxikardio.
Bona regxo li ne estis.
Li malamis cxiujn, kaj cxiuj landanoj reciproke malamis lin.
Soleco kaj cxaso estis liaj sxatokupoj.
Nu - se diri la veron - ne interamikis li kaj mi.
*Cxi tie kusxas la korpo de mia kara edzino, mortinta pro malbonsorta cxas-akcidento.*
Brave, brave, vivu lia mosxto!
Brave, kiel lerte pafis, bravege, lerte!
murduloooooo!
Jes-ja! mi asertas kaj persistas, mur-du-lo vi estas!
kaj mi ecx aldiras, ke vi estas malafabla ulacxo, jes-ja, malafabla ulacxo!
Nu, konsideru, kiaspecaj agadoj estas tiaj"
Pafado al senkulpaj vivuloj! Kaj tiun oni nomas "lia regxa mosxto"!
Missortulo! En tia tono vi alparolas min"
Ehx, diru, kompanoj, kia stranga birdo estas tiu"
"Unua etagxo: kurantaj aferoj, jugxaferoj,"
"kaso, orajxoj, sxtata trezoro,"
"impostoj kaj akcizoj, likvidoj, finaj saldoj, regxa familio,"
"malliberejo sxtata, malliberejo somera, malliberejo vintra,"
"malliberejoj printempaj kaj auxtunaj,"
"punlaborejoj por junaj kaj maljunaj,"
"armeaj provizajxoj, ministrejo pri milito kaj bataloj,"
"sxtata sub-sekretariejo pri paco,"
"ekipajxoj cxiaspecaj, pirotehxnikajxoj, lastaj kartocxoj"
"feltoj, kapvestoj, cxapeloj, kepoj,"
"trumpetoj, briligaj brosoj kaj tamburoj,"
"policejo, necesejo, panaceo,"
"granda regxa presejo, regxaj leteroj, akcizoj kaj impostoj,"
"malliberigo pro sxuldoj, ublietoj kaj katakomboj"
"pasamentoj kaj cxeno-klaboj, sun- kaj pluv-ombreloj,"
"kazino, pafekzercejo, militisma muzeo, plantogxardeno,"
"galerio de dinastiaj portretoj, grandaj regxaj fabrikoj,"
"regxa nokta rifugxejo, regxa kanajlaro, regxa barbirejo,"
"regxa piedoflegejo, regxa sxvitbanejo, regxaj lumfontanoj,"
"malgranda muzikistaro de l' regxo, trumpetistaro de l' regxa gvardio."
La nova oficiala pentristo de via mosxto!
"Etagxo 296a: sekreta apartamento de lia mosxto."
Sekreta apartamento...
gxuste!
azeno, regxo kaj mi gxis morgaux ni jam mortos,
azen' malsate, la regx' enue, mi amdezire
azeno, regxo kaj mi gxis morgaux ni jam mortos,
azen' malsate, la regx' enue, mi amdezire
en cxi tiu majo
la vivo 'stas cxerizo, la morto gxia kerno, kaj amo cxerizarbo.
Dormu, dormu, etaj birdinfanoj, karuletoj, karuletoj,
dum pacxjo birdokula dum pacxjo bone gardos,
dormu en nesto lula, gxis nova suno ardos.
Dormu, dormu, etaj birdinfanoj, karuletoj, karuletoj.
La regxon en vesperoj kalkulu al timuloj,
li songxas pri vespertoj kaj nigraj forfikuloj hahaha.
Dormu, dormu, etaj birdinfanoj, karuletoj, karuletoj.
... tiel estas, oni ne povas ami cxiujn homojn!
Precipe se oni ne konas.
Kio pri vi, kiun vi amas"
Mi" mi amas nur vin. Kiun vi"
Same - mi amas nur vin!
Vi estas la plej afabla kamentubisto en la mondo.
Kaj vi estas la plej bela pasxtistino en la mondo.
Cxu vi vidis multajn aliajn"
Ne, alian mi ecx ne songxis.
Fidu al mia longa vivosperto,
mi jam diris centfoje, vi ne konvenas unu al la alia,
jam nur tial, ke... vi ne samkoloras.
Pasxtistino... kaj kamentubisto! tute ne eblas,
tt, tt, tute ne eblas!
pssst!
Mi amas vin, pasxtistineto, kaj mi estas regxo,
do ne malsxparu tempon pro tiu fulgonigrulo,
mi estas regxo, mi amas vin, ni geedzigxu,
Nenia preteksto por hezito, cxu"
Memevidente! cetere, tiel estas skribite en libroj:
pasxtistinoj edzinigxas al regxoj.
He, ne utilas argumentado,
estas decidite, la geedzigo okazos...
... cxi tie, cxivespere, kiam sonoros la dekdu batoj de noktomezo - decidite!
Fidu je mia longa vivosperto, ili ne kuros malproksimen,
cxar cxio estas sxlosita, kaj entute pordo mankas.
Post mallonga elkurado, vi vidos, kiel ili revenos pli haste, ol foriris.
pst, pssst!
Kien ili kuris"
Se mi fidu al mia longa vivosperto ... sxajne ili forkuris.
Ha! tian belecon mi neniam imagis.
Ne zorgu! la mondo tiom grandas, ili ne kuros malproksimen,
kun tia sensperteco ili timos, ili revenos.
kaj vanas cxiuokaze via agitado, cxar el cxi tie eliro ne estas.
pri tio mi tre dubas!
Ha! Finfine vi aperas! Belan kacxon vi kuiris.
Kion fari nun kun mia rompita kruro"
mia kruro... rompita! senrespekte al mia agxo kaj al mia valoro!
Atendu nur, ankaux vin trafos katastrofoj!
Kaj kio detenas min, ke mi ne jam piedbatas al vi la postajxon"
Policon, policon!
policon! policon! policon! policon!
Vivu lia regxa mosxto!
Ni auxskultas, via mosxto. Kio okazis"
Hm! Etan, cxarman pasxtistinon, pri kiu mi tenere atentas,
forkaptis fia malgrava kamentubisto!
Mi volas, ordonas, postulas, ke vi kaptu ilin senprokraste! Cxu klare"
Ho, vidu! birdoj!
Ha! mi dankas, kamentubisto, tiom afable, ke vi savis mian knabeton.
Li estas tro sentima.
Jam pli ol unufoje li trafis en kaptilon.
Ha! kaj al vi, karaj amikoj, ankaux al vi mi rekomendas singardemon.
Kaptiloj efektive estas cxie en cxi tiu vasta regno Tahxikardia!
Infanokaptiloj, birdokaptiloj, kaptiloj por...
he... min vi ne auxskultas, cxu"
... prefere vi cxirkauxgapas la mondon, he he, gxi vidindas, kompreneble,
kaj tiun mondon mi mem vaste travojagxis.
La mondo! Gxin mi cxirkauxflugis!
La akvofaloj de Niagaro, la sonoriloj de Kornevilo, la turo de Londono...
... la placo de Italio en Parizo, La kanalo de Panamo, kaj la festo en Neji.
Kvara leciono: mirindajxoj de l' mondo. ek, ekkantu, infanoj!
La mondo tiom belas,
sub tagaj, noktaj horoj,
jen sun' jen luno helas, jen steloj - kaj sonoroj,
serpentoj ankaux ne malestas.
La mondo tiom belas,
sub tagaj, noktaj horoj,
la maro vastas onde, la tero globas ronde.
Kial gxi globas"
Cxar gxi turnigxas.
Kaj kial gxi turnigxas"
Nu, cxar gxi globas!
Kiel gxi turnigxas"
Cxirkaux la suno!
Ha, strange! kutime gxi bezonas minimume dudekkvar horojn...
Eble cxar vi estas novalvenantoj, gxi rapidigxis por via plezuro!
Afablas tiu tero.
Jes-jaaaa!
"Avizo! avizo! granda rekompenco! avizo! avizo!"
"Cxarman pasxtistinon kaj etan, malgravan kamentubiston"
"sercxas la polico de lia mosxto,"
"regxo Karolo la 5a kaj 3a estas 8a plus 8a estas 16a de Tahxikardio."
Ne timu, infanoj, pli grandajn dangxerojn ni jam transvivis.
Ne paniku, se vi trafos en embarason,
mi alflugos kaj rebonigos!
Sed kiel ni avertos"
Kriu tiel: "birdo!" kaj venos la birdo.
Birdo! birdo! birdo!
Ni ne staracxu, sekvu min!
Jen la lifto! Enigxu, gxi tuj ekiros. Mi prizorgos.
*policejo*
Sinjoroj! cxu pasxtistino kaj kamentubisto"
cxu granda rekompenco" Mi povas respondi.
Kie ili estas"
Tie supre, supre, sinjoroj, sekvu min!
Vivu lia regxa mosxto!
La kamentubisto.
La pasxtistino.
Hahaa!
Vivu lia regxa mosxto!
Nu, do, cxu la polico ne agas" Tiun etan pasxtistinon ili ja devas retrovi.
"Avizo! avizo! granda rekompenco! avizo! avizo!"
"Cxarman pasxtistinon, kaj etan, malgravan kamentubiston"
"sercxas la polico de lia mosxto,"
"regxo Karolo la 5a kaj 3a estas 8a plus 8a estas 16a de Tahxikardio."
Kaptu ilin! mi vidas ilin! cxi tie!
Birdo!
Ha, amo mia, cxiama, cxiama, Ha, amo mia, cxiama, cxiama...
Mi vidas ilin! mi vidas ilin!
Kaptu ilin!
Mi vidas ilin! Kaptu! Gxuste cxi tie!
Mi vidas ilin!
Kaptu ilin!
Kaptu!
Restu cxi tie kaj memoru, kion mi diris...
Singardu pro kaptiloj, birdokaptiloj, ratokaptiloj, infanokaptiloj...
Halo! Halo! Estas precize la sesa horo dudekkvin minutoj kaj tridek sekundoj.
"Halo! Halo! Pasxtistino kaj kamentubisto jxus eniris la malsupran urboparton."
Kio okazas"
Novalvenantoj!
Kiel ili aspektas"
Knabo kaj knabino. Ambaux blondharaj kaj bluokulaj.
Cxu junaj"
Tre junaj.
Saluton infanoj, kiuj vi estas" El kie vi venas"
Kiaj novajxoj"
Cxu vere ekzistas la mondo" Cxu vere brilas la suno"
Jes, vere, ni vidis.
Kia gxi estas"
Brila, tute flava!
Gxi estas orkolora kiam gxi levigxas, rugxkolora kiam gxi subiras.
Ankaux la lunon ni vidis, ni povas rakonti kiel gxi funkcias.
Cxion la birdo klarigis!
Cxu birdo" Ankaux birdon ili vidis!
Mi ja diris, amikoj, tio estas nia savo! La mondo ekzistas, la suno brilas,
kaj birdoj estas.
Ha, tia bela estas la vivo! Cxion cxi ni vidos en iu estonta tago.
Ek kun la muziko!
Birdo!
Finfine mi retrovis vin! nia geedzigo povos okazi...
sen prokrasto,
cetere, tiel estas skribite en libroj: regxoj edzigxas al pasxtistinoj.
Cxu" Cxu vi malakceptas"
Kial"
Kia demando! Al vi sxi edzinigxus, dum sxi amas la kamentubiston, hohoho"
Kamentubisto! kamentubisto!
kio kun la kamentubisto" cxiam la kamentubisto!
Vi tuj vidos, kiel mi prizorgos tiun kamentubiston!
Ho ne, ne!
Sxajnigu konsenton por gajni tempon, mi rebonigos poste.
Cxesigu tion! mi konsentas.
*forte*
*milde*
*fortege*
*halt*
Kio okazos al ili"
Ne timu, ili ne estas sub dangxero,
male: ili eklaboros. Cxu ne plej bone por ili"
Sed... vi promesis liberecon por ili.
Laboro, karulino, estas libereco.
Tia bela estas la vivo! La suno brilos, baldaux ni vidos birdojn!
*Identokarto de volontulo. profesio: kamentubisto*
*Identokarto de volontulo. profesio: birdo*
Ni paciencu! Cxio cxi havos finon!
Vivu lia regxa mosxto!
Krimo kontraux la regxa persono, bone, bone, bone...
Nenia indulgo, paragrafo 28a.
Paragrafo 28a, cxi tien.
Psst!
Brave, brave, brave!
Iu parolis... iu kriis "brave". Kiu"
Mi.
Kiu vi estas"
La birdo!
La birdo! birdo" la infanoj antauxdiris! tio nepre devis okazi!
Birdo! birdego! cxu ankaux kun plumoj"
Multetonaj!
Kaj vi ankaux flugas, espereble"
Kia demando! Jugxu meeeeeem!
Mi auxdas la flugilklakojn. Admirinde! Gxi flugas!
Ne tiom mirinde, tio estas natura afero.
Ne nur flugas, gxi parolas!
Cxiujn lingvojn: mi estas interpretisto, plurlingvulo, unulingvulo,
mi parolas tukane, angle, latine... ankaux lepore...
... cxine, papage kompreneble...
kaj leone.
Leone"
Sendube, leone. Mi ne nur pretendas, mi faras...
Admirinde! Kion vi fakte diris al ili"
Mi diris "saluton, amikoj, kiel vi fartas""
Kion ili respondis"
Ke malbone. Ili cxi tie enuas...
kaj tre malsatas.
Do pro nura gxentilo mi deziris al ili bonan apetiton.
Hm, eble gxuste tio estis la troa parolo.
Muziku! Tuj ludu ian gajajxon, nome de l' cxielo, aux ili formangxos lin.
Formangxos kiun"
Ja la kamentubiston, evidente.
Ha, cxu li cxeestas"
Jes! kaj nun muziku!
Kio pri la pasxtistino"
La regxo kaptis sxin.
Kion li celas"
Sxin edzinigi, memkompreneble, kial vi demandadas" Prefere muziku.
Kia misfortuno! ili ambaux estis tiom afablaj!
Ahx, kiel malgxoje!
Ne tiom dangxeraj, finfine, oni nur sciu la gxustan manieron.
Amikoj, kiel bonaj sovagxaj bestoj,
vi kompatas la plagatan, kompatindan kamentubiston.
Bele, noble - mi gratulas!
Muziku, mi petas, auxdigu ion viglan!
... sed kiam vi ekvidos la nauxzajn postkulisajxojn de tiu fia intrigo...
amikoj leonoj, tiam via timiga kolero...
... ne povos resti inter la muroj de cxi tiu senluma malliberejo.
Senkulpa pasxtistino gardadis siajn sxafojn...
kaj por kiu sxi gardadis"
ho, ne por sia profito, kompatindulino, sed ja por vi, amikoj leonoj...
jes, por vi, amikoj.
Jes, bona knabineto de cxi lando gardas bonajn, dikajn sxafojn...
nure por vi, amikoj leonoj...
kaj subite... la regxo...
... kion faras la regxo, kion vi kredas"
Li forkaptas la sxafo-gardistinon.
Tuj la sxafoj dispeligxas al cxiuj anguloj de la mondo.
Kompatindaj bestoj, kompatindaj dikaj sendefendaj sxafoj...
en paleco, en paniko, en hirteco!
Meze de sxtormoj, sub dangxero de sxtonfaloj, ili rulfalas en profundegajxojn,
kaj la malmultaj, kiuj ne rulfalis, trafas en la fauxkojn de lupoj!
Hej, cxu ne suficxe da tumulto, nun"
Ili alvenas, ili alvenas, cxi tie!
Alvenas kiu"
Birdoj!
Ha fine, birdoj, nia savo!
Vivu la birdoj!
Gxuste amikoj! alvenas ni, birdoj!
Birdoj! birdoj!
Strange, tute ne tiaj mi imagis tiujn birdojn.
Denove oni prisonoras horon,
kiam regxo edzinigas pasxtistinon, haaa!
"La regxo kun la pasxtistino staras sub la grandega baldakeno el rugxa veluro"
"kiu superas la tronon, silente gxuante sian triumfon..."
"... apude bauxmas lia hundo, kun fiera mieno kaj fresxe pudrita peruko..."
"imite al la modo de junaj pagxioj en la 18a jarcento."
"Kaj nun solene la majordomo"
"respekte ekgenuas antaux la amata majstro,"
"kaj eldiras kun gratulinda humilacxo, la tradician demandon..."
Cxu vi akceptas, sinjoro, kiel edzinon cxi tiun modestan pasxtistinon"
Jes!
Cxu vi akceptas, modesta pasxtistino, la grandegan honoron...
kiun la regxo elmontras, vin prenante kiel edzinon"
Cxu vi akceptas, modesta pasxtistino"
Jes-ja, kompreneble, kia demando!
Ili estas geedzoj!
"Ili estas geedzoj! La vizagxo de la regxineto radias pro felicxo."
"Auxdu, kiel la vocxoj de cxeestantoj entuziasme krias "vivu iliaj geregxaj mosxtoj!""
Vivu iliaj geregxaj mosxtoj! Vivu iliaj geregxaj mosxtoj!
Felicxon, sanon, prosperon!
Kaj longe vivu iliaj estontaj idoj, hehehe!
Dankon, vi tre helpis al mi...
... sed tio restu sekreta.
Mi estas, sinjorino, la plej felicxa viro en la mondo.
... sed por mallonga tempo, regxa mosxto...
ne provu fugxadon, la birdoj cxirkauxas vin...
... kaj krom birdoj kelkaj aliaj.
Ne timu, infanoj, pacxjo scias pri tehxniko.
Mi ja diris, infanoj...
... kiam pacxjo prizorgas, cxio rebonigxas.
*La originalan muzikon de Wojciech Kilar plenumis la granda simfonia orkestro de la pola radio kaj televido de Katowice sub gvido de Stanislaw Wislocki.*
*Animacio de...*
*Elekto de vocxoj kaj arta helpo de...*
*Vocxoj de...*
*Helpregxisorado de...*
*Dekoroj de...*
*Filmado de...*
*Desegnoj de...*
*Guasxado de...*
*Kantoj de...*
*Vocxregistrado de...*
*Sonprilaboro de...*
*Filmrenovigo de...*
*subtekstoj de: jxeromo vasxe, 2011.*